Conceição Evaristo: a literatura como arte da ‘escrevivência’
Autora cuja obra é marcada pela ‘condição de mulher negra’ lança livro de contos

A escritora, que completa 70 anos em novembro, volta com “Histórias de leves enganos e parecenças” - Gustavo Miranda
POR LEONARDO CAZES
11/07/2016 4:30
RIO - Conceição Evaristo nasceu em uma família de mulheres negras cozinheiras, faxineiras, empregadas domésticas. Segunda de nove irmãos, a escritora, que completa 70 anos em novembro, diz que na infância não viveu a pobreza, mas a própria miséria na favela do Pendura Saia, encravada no alto da Avenida Afonso Pena, área nobre de Belo Horizonte. Ali, da mãe e das tias, ouviu muitas histórias e inventou outras. A ficção era indispensável à sobrevivência, uma forma de sublimar a realidade. Essa experiência é o alimento da sua escrita ou, como ela afirma, da sua “escrevivência”.
O contato com a palavra escrita só veio no colégio. No primário, Conceição já se destacava nos clubes de leitura, lia sem gaguejar. Ao passar para o ginásio, começou uma série de interrupções. Entrava e saía da escola. Trabalhou como babá, faxineira, vendedora de revistas. Ela seguia o caminho das mulheres da sua família que tinham vindo antes dela, mas sabia que o que queria: ser professora. Terminou o ginásio, ingressou no curso normal. No início da década de 1970, formada, não conseguiu emprego em Belo Horizonte.
‘Não nasci rodeada de livros, mas rodeada de palavras.
Havia toda uma herança das culturas africanas de contação de histórias’
— Não havia concurso em Minas. Só entrava para dar aulas quem tinha o “quem indica”. Minha mãe e minhas tias tinham relações com famílias ricas de Belo Horizonte. Minha família trabalhou para parentes de grandes escritores, como Otto Lara Resende e Henriqueta Lisboa. Mas eram sempre relações de subalternidade. Nunca iam me indicar — afirma Conceição. — No Rio de Janeiro tinha concurso, e então eu vim em 1973.
A escritora fez carreira como professora do primeiro segmento do ensino fundamental na rede municipal, mas não parou de estudar. Cursou Letras na UFRJ no final da década de 1970, depois fez especialização em Literatura na Uerj, logo após ficar viúva, na década de 1980. Nos anos 1990, formou-se mestre em Literatura na PUC-Rio. E, há três anos, terminou o doutorado em Literatura Comparada na UFF, após enfrentar uma isquemia. Em todos esses espaços, era uma das poucas negras, e sempre era mais velha do que os colegas. Essa sensação de deslocamento atravessa sua escrita desde a infância.
Conceição escreve para entender o mundo e para encontrar o seu lugar nele:
— Fui uma menina e uma jovem muito curiosa. Eu via as pessoas conquistando coisas e sempre achei que tinha o direito de conquistar também. A escrita foi sendo o lugar de desaguar os meus desejos. E também a tristeza, o sentimento de injustiça que percebia, mas não sabia definir bem. Desde criança me dava angústia ver minha família trabalhando muito e não ter nada.
REFERÊNCIA PARA JOVENS AUTORES NEGROS
A superação da pobreza permitiu que lançasse um olhar crítico sobre o seu passado e a sua experiência.
— A pobreza pode ser um lugar de aprendizagem, mas apenas quando você a vence. Se não, é o lugar da revolta, da impotência, da incompreensão. E aí você não faz nada. Hoje eu vejo que a pobreza foi o lugar fundamental da minha aprendizagem diante da vida — afirma. — Minha literatura não é pior nem melhor do que qualquer outra, só nasce de uma experiência diferente da qual eu me orgulho e que não quero camuflar.
Se hoje Conceição é uma referência para jovens autores negros, ela mesma só descobriu essa literatura ao tomar contato com o movimento negro na universidade. A escritora lembra o impacto que lhe causou a leitura de “Quarto de despejo”, de Carolina Maria de Jesus. A realidade descrita no livro era também a dela própria e de sua família. Depois vieram as leituras de Maria Firmina dos Reis, Lino Guedes, Oswaldo de Camargo. Num momento de explosão das lutas anticoloniais na África, caíram em suas mãos as obras de Frantz Fanon, José Craveirinha e Agostinho Neto.
Leia mais sobre esse assunto em http://oglobo.globo.com/cultura/livros/conceicao-evaristo-literatura-como-arte-da-escrevivencia-19682928#ixzz4MdggPTJx



















Trang chủ Hi88 là nơi tôi kiểm tra cách người dùng tiếp cận thông tin thể thao trước khi chuyển sang những danh mục khác. Tôi tìm khu vực bóng đá, xem cách hiển thị tên sự kiện và thời gian, rồi quay lại trang đầu để mở casino trực tiếp hoặc bắn cá. Tiếp đó, tôi kiểm tra nổ hũ, game bài và xổ số để xem các nhóm có được phân biệt rõ bằng tên gọi và vị trí menu hay không. Điều tôi quan tâm là liệu trang chủ có giúp nhận ra đường đi đến từng khu vực mà không cần nhớ quá nhiều bước. Nếu các liên kết được đặt đúng nhóm, việc thay đổi nhu…
XX8.COM Trong quá trình đánh giá nội dung tổng thể, tôi thử chuyển đổi giữa các khu vực giải trí và những trang cung cấp thông tin hỗ trợ để xem website có giữ được sự nhất quán hay không. Tôi mở lần lượt thể thao, casino, bắn cá, nổ hũ và game bài, sau đó quay sang các mục liên hệ, hướng dẫn tài khoản và điều khoản sử dụng. Tôi chú ý cách đặt tên, vị trí menu và việc các trang có giúp người dùng nhận biết rõ nội dung đang xem hay không. Nếu cách tổ chức thay đổi khó đoán giữa các khu vực, việc chuyển đổi liên tục có thể làm gián đoạn quá trình…
https://ngothienphat.com/ mở rộng góc nhìn của tôi về hoạt động thu mua phế liệu thông qua nội dung phân loại và tái chế vật liệu. Ngô Thiện Phát giới thiệu nhiều nhóm như sắt, đồng, nhôm, inox, nhựa, giấy, cao su và thiết bị điện tử. Mình chú ý đến việc các vật liệu này có thể được nhận diện riêng trước khi chuyển sang những công đoạn xử lý tiếp theo. Thông điệp “Tái chế hôm nay – Vì một tương lai xanh” cũng thể hiện định hướng tận dụng tài nguyên đã qua sử dụng. Tôi tìm hiểu thêm những thông tin kiến thức liên quan đến phế liệu để xem cách hoạt động thu gom được kết nối…
H19 khi tôi kiểm tra thông tin tài khoản không chỉ dừng ở việc đăng nhập mà còn xem các bước sau đó có dễ hiểu. Tôi chuyển qua phần hỗ trợ, quay về trang chính rồi mở lại tài khoản để kiểm tra đường đi. Những nội dung liên quan đến chương trình ưu đãi cũng được tôi đọc phần điều kiện trước khi đánh giá cách trình bày. Sau đó, tôi xem khu thể thao và thử chuyển giữa bóng đá với tennis. Với tôi, việc giữ cách phân loại nhất quán giúp giảm thao tác thừa trong những lần truy cập sau.
RR88 chính thức là phần tôi thường xem lại sau khi đã chuyển qua vài trang khác nhau, vì lúc này dễ nhận ra cách điều hướng có nhất quán hay không. Tôi bắt đầu từ trang đầu, mở một nội dung rồi sử dụng menu để chuyển sang phần khác. Nếu mỗi trang vẫn giữ cách đặt các chức năng quen thuộc, tôi có thể tiếp tục mà không phải học lại cách sử dụng. Tôi cũng thử quay về trang trước bằng nút điều hướng của giao diện và bằng nút quay lại trên trình duyệt để so sánh kết quả. Trong quá trình đó, tôi quan sát xem trang có tải lại toàn bộ hay chỉ thay đổi…